Kongregacja Oratorium - Sanktuarium Świętogórskie
O witaj Rodzicielko białego jak śnieg Kwiatu,
Panienko, słodka Ozdobo,
Chwało moja najwznioślejsza"

Wydarzeniem wielkiej wagi dla świętogórskiego Sanktuarium było założenie w Gostyniu pierwszej w Polsce Kongregacji Oratorium Świętego Filipa Neri w roku 1668. Przeszkody w założeniu wspólnoty zostały pokonane wspólnym wysiłkiem magnata wielkopolskiego Adama Floriana Konarzewskiego oraz księdza Stanisława Grudowicza, profesora Akademii Lubrańskiego w Poznaniu i proboszcza parafii św. Małgorzaty na Śródce (dziś dzielnica Poznania).

Ich pierwsze historyczne spotkanie w 1667 r. okazało się owocne i od tego czasu zawiązała się między nimi zażyła przyjaźń (po lewej "wizja artysty" - św. Filip wręcza ks. Grudowiczowi i A. Konarzewskiemu herb filipinów). Łączyły ich wspólne cechy i wspólne cele. Adam Konarzewski dysponował majątkiem, ks. Stanisław Grudowicz rozległą wiedzą a obydwaj odznaczali się wielkim nabożeństwem do św. Filipa Neri. Stąd postanowili, że Święta Góra będzie najlepszym miejscem dla utworzenia nowej Kongregacji.

Po uzyskaniu zgody bpa Stefana Wierzbowskiego, a także Stolicy Apostolskiej 4 października 1668 r. uroczyście rozpoczęto działalność Kongregacji na Świętej Górze. Przed nowo powstałą wspólnotą stanęły wielkie zadania – troska o Sanktuarium i jego rozwój a także budowa nowego kościoła. Jak wspomina kronikarz, istniejący kościół Świętogórski był tak zniszczony, że prawie groziła mu ruina.

Wiosną nowego roku przystąpiono do budowy klasztoru, który przetrwał tylko do 1731 roku, kiedy to strawił go pożar.

 

BUDOWA KOMPLEKSU ŚWIĘTOGÓRSKIEGO

 

Niedługo po osiedleniu się filipinów - w roku 1675 - przystąpiono do budowy nowej świątyni, która według pierwotnych planów głównego fundatora Adama Florian Konarzewskiego miała być budowana na wzór krakowskiego kościoła Świętych Apostołów Piotra i Pawła. W uroczystość Narodzenia NMP 8 września 1675 roku został położony kamień węgielny. Jednakże w rok po rozpoczęciu prac, budowę przerwała nieoczekiwana śmierć Adama Floriana Konarzewskiego.

Po kilkumiesięcznej przerwie Zofia z Opalińskich Konarzewska, wdowa po zmarłym fundatorze, podjęła decyzję o kontynuowaniu budowy świątyni, ale już według nowych planów. Zgodnie z jej wolą kościół zmienił swój wygląd - projekt zaczerpnięto z Wenecji - z kościoła Santa Maria della Salute (zdj. po lewej) według planów architekta Baltazara Longheny. Prace przy jego realizacji zostały zlecone Jerzemu i Janowi Catenacci, architektom włoskiego pochodzenia, prowadzącym liczne prace budowlane w Wielkopolsce.

Mimo różnych trudności prace przy budowie świątyni postępowały. W ich trakcie w 1684 roku umiera ks. Grudowicz. Zofia Konarzewska pragnęła, aby jeszcze za jej życia kościół, choć nie całkowicie wykończony, z prowizorycznym dachem w miejcu kopuły, został uroczyście poświęcony. Na dzień konsekracji wyznaczono 8 września 1698 roku a uroczystość połączono z przeniesieniem do nowego kościoła cudownego obrazu Matki Bożej, figury Matki Boskiej Bolesnej, obrazu św. Filipa Neri i relikwii, jakie znajdowały się w starym kościele. Niedługo potem umiera fundatorka kościoła.